Bedelli askerlikte yemin töreni, ziyaret ve çarşı izni var mı?

Yemin, askerlikte kışlaya girdiğini değil, askerliğin tamamlandığını simgeleyen andır ve bedelli eğitimde son haftaya denk gelir. Son günlerin büyük kısmı tören provalarıyla geçer: sıra, tören adımı, yemin metninin toplu okunması.

Törenin tam tarihi ve saati birlik tarafından belirlenir. Genellikle eğitimin bitiş gününe yakın bir hafta içi gününde yapılır. Tören sonrası zimmetli kıyafet ve malzeme teslim edilir, terhis belgesi verilir ve birlikten ayrılırsın.

Törende üniformanın temiz ve düzgün olması beklenir; son günlerde kıyafetini ve botunu bakımlı tutmak bu yüzden önemli. Tören sırasında uzun süre ayakta kalınabilir, sabah iyi kahvaltı etmek ve su içmek işini kolaylaştırır.

Bu konuda herkes için geçerli tek bir kural yok. Bazı birlikler aileleri törene davet eder, bazıları kalabalık, güvenlik veya alan kısıtı nedeniyle aileyi almaz ya da kişi sayısını sınırlar. Birlik genelde bunu eğitimin ilk ya da ikinci haftasında duyurur.

• Aile gelecekse tarihi, saati ve kaç kişinin girebileceğini birlikten gelen duyuruyla netleştir.
• Tören günü birlik kapısında yoğunluk olur; kimlik yanında olmalı.
• Aile gelmese bile tören bitince terhis olacağın için, dönüş planını (otobüs, uçak, arabayla alınma) önceden yap.

Bazı birlikler hafta sonları belirli saatlerde ziyarete izin verir, bazıları bir aylık eğitimde ziyaret düzenlemez. Kanunda bedelli eğitim için ayrı bir ziyaret hakkı tanımlanmış değil; bu tamamen birliğin uygulaması. Bu yüzden internette okuduğun "şu birlikte her pazar ziyaret var" bilgisi bir sonraki dönemde değişmiş olabilir.

Pratik öneri: ilk hafta birliğin duyurusunu bekle, bilgiyi aldığında aileni kısıtlı hattan ara. Aile uzak şehirdeyse, bir aylık eğitimde tek ziyaret için yola çıkmak yerine yemin törenine gelmek genelde daha mantıklı olur.

Ziyaret izni olan birliklerde genellikle belirli bir alan ve saat aralığı ayrılır; ziyaretçilerin kimlik göstermesi istenir. Yiyecek ya da eşya getirilip getirilemeyeceği de birliğe göre değişir. Aile ziyarete gelecekse, neyin serbest olduğunu önceden telefonda sormak kapıda yaşanacak hayal kırıklığını önler. Ziyaret günleri yoğun geçtiği için kısa ve planlı bir buluşma herkes için daha rahattır.

Bedelli eğitim acemi eğitimi niteliğinde olduğu için çoğu birlikte çarşı izni verilmez; bir ayını büyük ölçüde birlik içinde geçireceğini varsay. Resmî tarafta ise şunlar var:

• Kanuni izin: Askeralma Kanunu'nun 28. maddesine göre askerliğin her ayı için bir gün izin verilir. MSB, bedelli temel eğitimde de bunun uygulandığını belirtiyor. Yani bir aylık eğitimde bu hak bir gündür.
• İdari izin: MSB'ye göre Askeralma Yönetmeliği uyarınca idari izin de verilebilir; ne zaman ve nasıl verileceğine birlik karar verir.
• Mazeret izni: Kanun, askerlik sırasında eşi doğum yapan ya da eşi veya ikinci derece dahil yakınlarından biri vefat eden erbaş ve erlere talep üzerine ilave 10 gün izin tanıyor. Böyle bir durumda birliğindeki komutana dilekçeyle başvurursun.

Sevkten önce ya da sonraki kısa sürede evlilik, doğum veya ölüm gibi bir mazeretin olacaksa, birlikte izin istemek yerine sevkini bir sonraki döneme erteletmek de mümkün; bunun için askerlik şubesine belgeyle başvurursun.

İzin talebi her zaman birliğin iç düzenine göre yapılır: önce takım veya bölük sorumlusuna söylersin, gerekiyorsa dilekçe verirsin. Belgeye dayalı mazeretlerde (doğum raporu, ölüm belgesi gibi) belgenin bir kopyasını ailenin hızlıca ulaştırabileceği şekilde hazır tutmak işini hızlandırır.

Ziyaret ve izin sınırlı olunca asıl iletişim kanalı kısıtlı hatlı tuşlu telefon olur. Aile aramaları için bu hat yeterli. İnternetin sağladığı diğer şeyler için ise SMS kullanabilirsin: SMSZeka'ya SMS atarak maç sonucu, son dakika haberler, hava durumu ya da yemin günü dönüş için otobüs seferleri gibi bilgileri internetsiz öğrenebilirsin. Paketi aile de askerdeki kişinin numarasına alabiliyor.

Aileler için küçük bir not: askerden bir iki gün haber gelmemesi çoğu zaman yoğun programdan kaynaklanır. Endişelendiğinizde önce kısa bir SMS atın; kısıtlı hat mesajları alabilir ve asker müsait olduğunda cevap verir.

Yemin töreni bittiğinde gün bitmiş sayılmaz; terhis işlemleri birkaç saat sürebilir. Genel akış şöyle, ama sıra ve süre birliğe göre değişir:

1. Zimmet teslimi: Sana verilen kıyafet, bot ve malzemeleri teslim edersin. Eksik ya da hasarlı eşya işlemleri uzatabilir; son günlerde kontrol et.
2. Emanetler: İlk gün emanete bırakılan eşyalar varsa geri alırsın.
3. Terhis belgesi: Birliğinden terhis belgeni alırsın. Bu belgeyi iş yerine dönüşte de kullanacağın için kaybetme, bir kopyasını sakla.
4. Çıkış: İşlemler bitince birlikten ayrılırsın.

Birkaç pratik öneri:

• Dönüş biletini esnek al: Terhisin kaç saat süreceğini önceden bilemezsin. Aynı akşam uzun yola çıkacaksan geç saatli bir sefer seç.
• Hattını geri çevir: Kısıtlı hattını terhisten sonra yetkili GSM bayisine giderek eski hâline döndürürsün; bu işlem de ücretsizdir.
• İş dönüşünü planla: İşten askerlik nedeniyle ayrıldıysan, İş Kanunu'na göre ödevin bitiminden itibaren 2 ay içinde eski iş yerine başvurma hakkın var. Ayrıntıları yol ücreti ve işe dönüş yazımızda anlattık.

Aile törene gelemediyse, terhis olduğun anı kısıtlı hattan kısa bir mesajla haber vermek yeterli. Bir ay sonra eve dönüş, çoğu bedelli için sürecin en güzel kısmı.