Bedelli askerlikte yol ücreti ne kadar, dönüşte işe nasıl başlanır?

MSB'nin mali hususlar sayfasına göre yol ücreti, Karayolları Genel Müdürlüğü'nün mesafe cetvelindeki kilometre üzerinden hesaplanır. Mesafe, 2026 duyurularına göre adres kayıt sistemindeki adresin ile eğitim birliğin arası esas alınarak belirlenir. Formül:

Yol masrafı = (km x memur aylık katsayısı x mesafe katsayısı) + iaşe bedeli

• 400 km'ye kadar: mesafe x 1,6
• 400-799 km: mesafe x 1,4
• 800-1200 km: mesafe x 1,2
• 1201 km ve üstü: mesafe x 1

Örnek: 500 km uzaktaki bir birlik için, 1 Temmuz - 31 Aralık 2026 katsayısı 1,575512 ile yol kısmı 500 x 1,575512 x 1,4 = yaklaşık 1.102,86 TL eder; buna iaşe bedeli eklenir. Gerçek tutar senin iki nokta arasındaki resmî mesafene göre değişir, e-Devlet ve PTT kaydında görünen tutar esastır.

Formülde memur aylık katsayısı olduğu için yol ücreti de bedel gibi her Ocak ve Temmuz'da değişir. Yani Ocak 2027'deki sevkler için tutar, yeni katsayıyla hesaplanacak. Ödemenin yapılıp yapılmadığını ve tutarını PTT şubesinde ya da e-Devlet üzerinden kontrol edebilirsin; bir tutarsızlık görürsen askerlik şubesine sevk belgenle başvur.

• Zamanlama: MSB'ye göre yol masrafı, sevk evrakını aldıktan sonra 3 iş günü içinde PTT'ye aktarılır.
• Nereden: Herhangi bir PTT şubesine kimlikle gidip "ASAL ödemesi" almak istediğini söylersin ya da PTT kartınla PttMatik'ten çekersin.
• Şubeye gitmen gerekir mi? Sevk belgeni e-Devlet'ten aldıysan askerlik şubesine gitmene gerek yok.

Bu ödeme gidiş içindir. Dönüş yolculuğu için ayrıca ödeme yapılıp yapılmadığı konusunda MSB'nin bedelliye özel bir açıklaması yok; bunu birliğine sor, dönüş biletini de buna göre planla.

Bir aylık bedelli için kanunda özel bir "bedelli izni" yok. Özel sektörde çalışıyorsan önünde üç yol vardır:

1. Yıllık izin: İzin günün yetiyorsa en sorunsuz yol. İş sözleşmen devam eder, maaşın ve primlerin kesintisiz sürer.
2. Ücretsiz izin: İşverenle yazılı olarak anlaşırsan sözleşmen askıya alınır, döndüğünde kaldığın yerden devam edersin. Bu bir kanuni hak değil, anlaşma meselesidir.
3. Askerlik nedeniyle fesih: 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi, "muvazzaf askerlik" nedeniyle ayrılan ve en az 1 yıl kıdemi olan işçiye kıdem tazminatı hakkı tanır. Madde metninde bedelli açıkça geçmez; birçok yargı kararı ve hukukçu bedelliyi de bu kapsamda değerlendiriyor, ama bu yorumla kabul edilen bir durum. Bu yolu seçeceksen fesih bildirimini yazılı yap, sevk belgeni ekle ve karar vermeden önce bir iş hukukçusuna ya da ALO 170'e danış.

Memursan süreç kurumuna göre işler; izin ve dönüş için kurumunun personel birimine yazılı başvur.

İş sözleşmen askerlik nedeniyle sona erdiyse, 4857 sayılı İş Kanunu'nun 31. maddesi seni korur: askerî veya kanuni bir ödev nedeniyle işinden ayrılan işçi, bu ödevin sona ermesinden itibaren 2 ay içinde işe girmek isterse işveren onu

• eski işinde ya da benzer bir işte boş yer varsa derhal,
• boş yer yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla almak zorundadır.

İşveren bu yükümlülüğü yerine getirmezse, başvuran eski işçiye 3 aylık ücret tutarında tazminat öder. İnternette sık okunan "30 gün içinde başvurmalısın" bilgisi kanunla örtüşmüyor; kanundaki süre 2 aydır. Başvurunu yazılı yap (dilekçe, e-posta ya da noter) ve terhis belgenin bir kopyasını ekle; ileride ispat gerekirse elinde belge olur.

Yıllık ya da ücretsiz izinle gittiysen zaten sözleşmen sürdüğü için bu kurala ihtiyacın olmaz; izin bitiminde işe dönersin.

Bu hak, iş sözleşmesi askerlik nedeniyle sona ermiş işçiler içindir ve işverenin o anda gerçekten boş ya da boşalacak bir pozisyonu olmasına bağlıdır. İşveren "yer yok" diyorsa, ilk boşalan uygun işte seni diğer adaylara tercih etmek zorunda olduğunu hatırlat; yazılı başvurun bu noktada en güçlü kanıtın olur.

Özellikle kendi işini yürütenler ya da piyasayla çalışanlar için bir ay internetsiz kalmak zor olabiliyor. SMSZeka ile döviz, altın ve borsa bilgisini tuşlu telefondan SMS atarak öğrenebilirsin; genel sorular, dilekçe taslağı ya da hesaplama için de aynı numarayı kullanırsın.

Hukuki haklarını bilmek iyi, ama çoğu durumda işi işverenle önceden ve yazılı konuşarak çözebilirsin. Önerdiğimiz sıra:

1. Sınıflandırma sonucu çıkınca haber ver: Hangi ay gideceğin belli olduğunda işverene tarihleri yazılı bildir. Ne kadar erken haber verirsen yerine birini ayarlamak o kadar kolay olur.
2. Seçeneği birlikte belirleyin: Yıllık izin mi, ücretsiz izin mi, fesih mi? Kararı yazılı hale getirin; ücretsiz izinse başlangıç ve bitiş tarihlerini, fesihse gerekçenin askerlik olduğunu belgeye yazın.
3. Sevk belgesinin kopyasını ver: Tarihlerin resmî kanıtı budur.
4. İş devrini yap: Bir ay boyunca internete ve e-postaya erişimin olmayacak. Açık işleri, şifre gerektiren sistemleri ve müşteri ilişkilerini birine devret.
5. Dönüşte yazılı başvur: Sözleşmen sona erdiyse terhis belgenle birlikte 2 ay içinde yazılı başvur; izindeysen dönüş tarihini teyit et.

Ücretsiz izinde geçen süre için genelde prim yatmaz. Dönüşte e-Devlet'ten SGK hizmet dökümüne bakıp giriş-çıkış kayıtlarının doğru işlendiğini kontrol etmek iyi bir alışkanlık.

Kamu görevlisiysen, kurumunun personel birimiyle aynı planı uygula: tarihleri yazılı bildir, izin türünü netleştir, dönüşte göreve başlama tarihini yazılı teyit ettir.