Askerde hangi izinler var ve kaç gün?

7179 sayılı Askeralma Kanunu'nun 28. maddesine göre erbaş ve erlere hizmetin her ayı için 1 gün izin verilir. 6 ay askerlik yapan biri için bu 6 gün demek. İsteğe bağlı olarak 6 ay daha kalanlara bu ek dönemde ayda bir gün daha eklenir.

Kanuni izne ek olarak şu izinler var:

• Yol süresi: Kanuni izinlerde bir defaya mahsus gidiş ve dönüş yol süresi verilir. Askeralma Yönetmeliği'ne göre 800 kilometreye kadar olan mesafeler için 1 gün, daha uzun mesafeler için 2 gün.
• Doğum ve vefat izni: Eşin doğum yaparsa ya da eşin veya ikinci dereceye kadar bir kan veya kayın hısmın vefat ederse, talep üzerine her defasında 10 gün ilave izin verilir.
• Başarı izni: Emsalleri arasında üstün başarı gösteren ve hiç ceza almamış erbaş ve erlere, terhisten önce kullanılmak üzere en fazla 3 gün ilave izin verilebilir.
• Afet izni: Afet ve acil durumlarda izin vermeye Cumhurbaşkanı yetkilidir.

Bu izinleri vermeye en az bağımsız bölük ya da tabur komutanı yetkilidir. Kanuni izinler askerlik hizmetinden sayılır, yani izne çıkman terhisini geciktirmez.

Evci ve çarşı izni kanunda gün sayısıyla yazan haklar değil; birliğin güvenlik durumu, görev yükü ve komutanın kararına göre verilen kısa izinlerdir. MSB'nin erbaş ve erlerin haklarıyla ilgili yayımladığı bilgilendirme notunda genel çerçeve şöyle çiziliyor:

• Evci izni: Birliğin bulunduğu garnizon sınırları içinde kalan anne, baba, eş ya da evli kardeşinin yanında geceyi geçirmen için verilir. Garnizon dışına çıkamazsın. Acemi erler için yemin etmiş olmak şartı aranır.
• Yemin sonrası evci: Yemin töreninden sonra, törene gelen ailenin yanında kısa süreli evci izni verilebilir.
• Çarşı izni: Gün içinde birlikten çıkıp akşam dönülen izin. Görevi aksatmamak şartıyla belli aralıklarla verilir.

Hangi sıklıkla ve kaç kişiye verileceği birlikten birliğe çok değişir. Sınır birliklerinde ya da görev yoğunluğu olan yerlerde hiç verilmeyebilir. Bu yüzden kesin bilgiyi bölük komutanından almak en doğrusu.

Evci izni istiyorsan ailenin garnizon sınırları içinde kalacağı adresi ve iletişim bilgisini önceden bildirmen gerekir. Ailen o şehre sadece ziyaret için geliyorsa otel ya da misafir kalınacak yer de garnizon sınırları içinde olmalı. İzin sırasında garnizon dışına çıkmak ya da dönüş saatini kaçırmak disiplin sorunu doğurur ve sonraki izinlerini de riske atar.

Hava değişimi, hastalık ya da yaralanma sonrasında sağlık kurulu raporuyla verilen, genelde evde geçirilen iyileşme süresidir. İstirahat ise daha kısa süreli dinlenme raporudur. Önemli nokta şu: bu sürelerin tamamı askerlikten sayılmaz. Kanuna göre hava değişimi ve istirahatte geçen sürenin, hizmetin her ayı için yalnızca 1 günlük kısmı askerlikten sayılır. 6 aylık askerlikte bu 6 gün eder; fazlası noksan hizmet olarak eklenir.

Noksan hizmetin (kullanmadığın izinler hariç) 6 gün ya da daha azsa bunu evine en yakın askerlik şubesinde tamamlayabilirsin; 7 gün ve üzeriyse kendi birliğinde tamamlarsın. Raporunda sonunda muayene kaydı varsa süre bitiminde tekrar muayene olman zorunludur. Süre bittiği halde birliğine dönmezsen izin tecavüzü sayılır; geçen günler hizmetten sayılmaz ve adli ya da disiplin süreci başlayabilir.

Askerdeyken kamu görevine giriş sınavına girmen gerekiyorsa, sınava katılacağını belgelemek şartıyla izin alabilirsin. Askeralma Yönetmeliği'ne göre kanuni izin hakkın kalmamışsa bile sınav süresince izin verilir. Kanuni iznin duruyorsa sınav günleri genelde ondan kullandırılır.

Pratikte yapman gereken: sınav giriş belgen yayımlanır yayımlanmaz bölük kâtibine ya da komutanına dilekçeyle başvur, belgenin çıktısını ekle ve yol süresini hesaba katarak erkenden planla. Sınav yeri birliğine uzaksa ulaşımı önceden ayarla.

İzinler, birliğin izin planına ve görev durumuna göre verilir; istediğin gün izne çıkabileceğin garanti değildir. Birkaç pratik öneri:

• Erken konuş: Belli bir tarihte izne çıkmak istiyorsan (düğün, bayram, sınav) bunu bölük kâtibine ve komutanına haftalar önceden söyle.
• Yol süresini akıllı kullan: Kanuni izinlerde gidiş dönüş yol süresi bir defa verilir. İznini bölerek kullanırsan ikinci seferde yol süresi alamayabilirsin; memleketin uzaksa iznini tek seferde kullanmak daha avantajlı olabilir.
• Dönüş saatini kesinleştir: İzin bitiş gün ve saatini yazılı olarak al. Otobüs rötarı ya da kaçan uçak, izin süresini geçirmen için geçerli sebep sayılmayabilir.
• İzindeyken hastalanırsan: Bulunduğun yerdeki garnizon ya da askerlik şubesine başvur, alacağın raporu birliğine bildir. Kendi başına evde kalmak izin tecavüzü sayılabilir.
• Belgeleri yanında taşı: İzin belgen ve kimliğin yolculuk boyunca yanında olsun.

Kısa cevap: kanuni izni kullanmazsan terhis tarihin değişmez ama birlikten o kadar gün erken ayrılırsın. Yönetmelikte buna terhis mahiyetinde izin deniyor: kullanmadığın izin günleri, terhis tarihine denk gelecek şekilde son günlerinde izin olarak kullandırılır. Daha önce yol süresi kullanmadıysan bu izne yalnızca gidiş yol süresi eklenir. Bu yüzden askerlerin çoğu şafağı sayarken izin günlerini düşerek sayar.

Evci ve çarşı izni ise biriktirilmez; kullanmadığın evci iznini terhisten düşemezsin. Fazla hava değişimi de tersine şafağı uzatır. İzne çıkarken otobüs ya da uçak seferine bakman gerekirse, internet yoksa SMSZeka'ya tuşlu telefondan SMS ile sorabilir, izin dönüşüne kaç gün kaldığını da aynı yerden hesaplatabilirsin.